Grzybica skóry: Jak się przed nią uchronić?

dr hab. med. Radosław Śpiewak, specjalista dermatolog i wenerolog

doc. Radosław Śpiewak, lekarz, specjalista dermatolog i wenerolog, Instytut Dermatologii, Kraków

O autorze:
dr hab. med. Radosław Śpiewak, specjalista dermatolog (Kraków) prowadził badania naukowe nad grzybicą, w szczególności nad jej formą odzwierzęcą i jest autorem szeregu publikacji na ten temat w czasopismach krajowych i międzynarodowych.

→ umów się na wizytę do doc. Śpiewaka

Co to jest grzybica skóry?

Grzybica skóry jest chorobą zakaźną wywoływaną przez mikroskopijne grzyby chorobotwórcze. Chorobotwórcze grzyby i ich zarodniki są wszechobecne w naszym otoczeniu. Na grzybicę choruje około 5 milionów Polaków.

**Grzyb odzwierzęcy *Microsporum canis:* Grzybica skóry u 4-letniego dziecka po kontakcie z zakażonymi kotami**

Dlaczego należy obawiać się grzybicy skóry?

Jest wiele poważnych powodów, dla których warto chronić się przed zakażeniem grzybiczym oraz szybko podejmować leczenie w przypadku zaistnienia zakażenia:

Nieprzyjemne uczucie pieczenia i swędzenia skóry.
Obecność zmian chorobowych na skórze może powodować niemiłe reakcje innych ludzi: lęk, odraza, odmowa podania ręki, unikanie przebywania w towarzystwie chorego.
Zawstydzenie i skrępowanie chorego spowodowane nieprzyjemnym zapachem, obecnym w niektórych postaciach grzybicy.
Ogniska zakażenia grzybiczego, szczególnie jeśli są drapane, są miejscem ułatwionego wnikania bakterii i wirusów do skóry, co może prowadzić do dodatkowych problemów zdrowotnych.
Ryzyko zakażenia osób w otoczeniu chorego (domowników, współpracowników).
Ryzyko rozszerzenia się zakażenia na paznokcie.
W grzybicy paznokci zmienione chorobowo paznokcie mogą powodować znaczną bolesność uciskową utrudniającą chodzenie. Wrażliwość na ucisk może powodować nieprawidłowe ustawienie stopy a w konsekwencji prowadzić do problemów ortopedycznych.
Grzybica, szczególnie, jeśli długo lekceważona, wymaga długotrwałego, trudnego a niekiedy również kosztownego leczenia. Leczenie grzybicy trwa zazwyczaj kilka tygodni. W przypadku grzybicy paznokci stóp leczenie może trwać kilka, a nawet kilkanaście miesięcy.

W jaki sposób dochodzi do zarażenia się grzybicą?

Grzybicą można zarazić się:
→ od chorych ludzi (najczęściej),
→ od zakażonych zwierząt (rzadko),
→ przez kontakt ze skażoną glebą (stosunkowo najrzadziej).

Grzyby typowo ludzkie (antropofilne)

Grzybicą możemy zarazić się od chorych ludzi poprzez kontakt bezpośredni (np. zmian skórnych u osoby zakażonej) lub pośrednio (np. nosząc buty osoby zakażonej, korzystając ze wspólnej łazienki, w łaźni, na basenie). Zakażenie grzybami typowymi dla ludzi, określane także mianem "grzybica antropofilna" to najczęście spotykana postać grzybicy.

Grzyby typowe dla zwierząt (zoofilne)

Źródłem grzybów chorobotwórczych mogą być również zakażone zwierzęta (mówimy wtedy o grzybicy odzwierzęcej). W mieście najczęstszymi przenosicielami grzybów odzwierzęcych są koty i psy. Na wsi grzybami odzwierzęcymi można zarazić się ponadto od bydła, trzody i koni. W przypadku zauważenia na skórze zwierzęcia ognisk złuszczających i sączących z wypadaniem sierści, należy unikać bezpośredniego kontaktu z chorym zwierzęciem, odizolować je od innych osobników oraz wezwać weterynarza, który zwierzę zbada i zaleci odpowiednie leczenie.

Zapamiętaj:
Jeżeli zauważysz zmiany zapalne i wypadanie sierści na skórze zwierząt, wezwij weterynarza zanim zakażenie rozszerzy się na inne zwierzęta i opiekujących się nimi ludzi!

Grzyby glebowe (geofilne)

Gleba i materia organiczna może zawierać zarodniki grzybów chorobotwórczych, które w sprzyjających okolicznościach mogą zakażać skórę powodując chorobę.

Jak uchronić się przed grzybicą?

Grzybice skóry są bardzo rozpowszechnione i kontaktu z zarodnikami grzybów chorobotwórczych trudno jest uniknąć. Jednak w wielu przypadkach dla zachowania zdrowia wystarcza przestrzeganie higieny.

Grzybicy można uniknąć!

Aby uniknąć zakażenia grzybiczego należy:

Nosić klapki na basenach, w łaźniach oraz łazienkach hotelowych.
Unikać bezpośredniego kontaktu z zakażonymi ludźmi i zwierzętami.
Nie używać butów wspólnie z innymi osobami oraz nie zakładać używanego obuwia niewiadomego pochodzenia.
Obuwie osób zakażonych zniszczyć lub regularnie odkażać według zaleceń lekarza.
Przemoczone lub przepocone buty bezwzględnie suszyć a zawilgocone skarpety zmieniać na suche.
Unikać obuwia i skarpet z tworzyw sztucznych, które zatrzymują wilgoć przy skórze. Grzyb lubi wilgoć!
Skarpety codziennie zmieniać i regularnie prać. Pełny cykl prania w pralce automatycznej w temperaturze 60°C w dowolnym proszku do prania spowoduje zniszczenie grzybów chorobotwórczych.

Zapamiętaj:
→ Szorowanie zmian chorobowych np. wodą z mydłem, detergentami lub spirytusem (denaturatem) nie usuwa grzybów chorobotwórczych, a wręcz może nasilać proces chorobowy! Również długotrwałe moczenie zakażonych stóp w wodzie lub mydlinach sprzyja chorobie.
→ Codzienne mycie powinno być dokładne, ale krótkie a skóra (szczególnie przestrzenie między palcami i fałdy) powinny zostać starannie osuszone.
→ Osoby o skłonności do pocenia stóp powinny regularnie stosować pudry do stóp dostępne w drogeriach i aptekach.

Kiedy powinieneś podejrzewać, że chorujesz na grzybicę skóry?

Typowe dla grzybicy skóry są zaczerwienione, swędzące ogniska, które stopniowo się powiększają. W ogniskach tych, szczególnie na ich brzegu, można zazwyczaj zauważyć złuszczający się naskórek, który przypomina otręby oraz drobne pęcherzyki wielkości główki szpilki.

Najczęstsza jest grzybica stóp, w której chory odczuwa przykre swędzenie stóp, nasilające się po spoceniu. Nieprzyjemny zapach stóp może powodować skrępowanie chorego w towarzystwie. Między palcami stóp obecne są grube, brunatne łuski skórne, pęknięcia lub pozbawione naskórka wilgotne powierzchnie. Skóra podeszew stóp jest zgrubiała i łatwo pęka.

Grzybicy stóp nierzadko towarzyszy grzybica paznokci. Paznokcie stają się grube, kruche, płytka paznokcia traci swoją przejrzystość. Paznokcie są często wrażliwe na ucisk, co może bardzo utrudnić chodzenie. Podobne zmiany stwierdza się niekiedy również na paznokciach rąk.

U dzieci zakażenie grzybicze może atakować skórę głowy i włosy. Grzybica owłosionej skóry głowy objawia się ogniskami chorobowymi, w których włosy obłamują się wyglądając jak przystrzyżone a skóra w tym miejscu jest zaczerwieniona, łuszczy się i swędzi. U mężczyzn grzyby mogą powodować zakażenie w obrębie włosów brody.

Wyprzenia drożdżakowe to nieprzyjemnie pachnące, swędzące wilgotne zmiany w fałdach skóry: pod biustem, w pachwinach, między pośladkami. Wyprzenia są szczególnie częste u osób otyłych i noszących syntetyczną, nieprzepuszczającą powietrza bieliznę.

Jeżeli stwierdzisz u siebie opisane wyżej zmiany skórne zgłoś się do lekarza!

Co robić, jeśli podejrzewasz u siebie lub swoich bliskich grzybicę?

Pamiętaj: na podstawie objawów pacjent może podejrzewać obecność zakażenia grzybiczego, jednak ostateczne rozpoznanie grzybicy stawia lekarz. Zazwyczaj niezbędne jest wykonanie badania mikroskopowego. Na podstawie wyniku tego badania lekarz dobierze najlepsze leczenie. Po wyleczeniu istnieje możliwość ponownego zakażenia dlatego nie zapominaj o dalszym stosowaniu opisanych tutaj zasad higieny.

Grzybicę można wyleczyć!
Im wcześniej zgłosisz się do lekarza, tym szybciej będziesz zdrowy.

→ umów się na wizytę do doc. Śpiewaka

dermatolog.eu > choroby skóry > grzybica

Ta strona jest częścią Edukacyjnego Portalu Dermatologicznego dermatolog.eu (kontakt).
Z niniejszego dokumentu można korzystać wyłącznie na warunkach określonych
w zastrzeżeniu praw autorskich oraz wykluczeniu odpowiedzialności prawnej.
Dokument utworzony 23 lipca 2003, ostatnia aktualizacja 29 czerwca 2008.
Copyright © Radosław Śpiewak, specjalista dermatolog i wenerolog, Kraków